Na czym polega zagrożenie
Sen jest jednym z podstawowych filarów rozwoju dzieci i młodzieży.
Odpowiada za:
- regulację emocji,
- procesy uczenia się i zapamiętywania,
- regenerację fizyczną,
- równowagę psychiczną.
U dzieci i młodszych nastolatków coraz częściej obserwuje się niedobór snu oraz obniżoną jego jakość, co wiąże się z funkcjonowaniem w środowisku cyfrowym, w którym granice między dniem a nocą ulegają zatarciu.
Zaburzenia snu obejmują m.in.:
- zbyt późne zasypianie,
- skrócony całkowity czas snu,
- częste wybudzenia,
- trudności z porannym wstawaniem,
- przewlekłe zmęczenie w ciągu dnia.
Dlaczego dzieci poniżej 15. roku życia są szczególnie narażone
Dzieci i młodsi nastolatkowie:
- potrzebują więcej snu niż dorośli,
- mają jeszcze niedojrzałe mechanizmy samoregulacji,
- gorzej kontrolują moment zakończenia aktywności,
- silniej reagują na bodźce emocjonalne i społeczne.
W tym wieku presja bycia „na bieżąco”, kontaktów rówieśniczych i rozrywki łatwo wypiera potrzebę snu, zwłaszcza gdy nie istnieją jasne granice narzucone z zewnątrz.
Rola mediów społecznościowych
Media społecznościowe wzmacniają nawykowe korzystanie nie poprzez pojedyncze treści, lecz poprzez swoją architekturę. Kluczowe znaczenie mają:
- korzystanie z telefonu w godzinach wieczornych i nocnych,
- obecność urządzeń w sypialni,
- ciągła dostępność powiadomień i komunikacji,
- treści pobudzające emocjonalnie.
Media społecznościowe nie mają naturalnego momentu zakończenia. Mechanizm „jeszcze jednej chwili” sprzyja odkładaniu snu, a kontakt z intensywnymi bodźcami tuż przed zaśnięciem utrudnia wyciszenie i zasypianie.
Skala zjawiska – co pokazują dane
Badania dotyczące snu dzieci i młodzieży wskazują, że:
- znaczna część nastolatków śpi krócej, niż wynoszą rekomendacje,
- telefon w sypialni jest powszechnym zjawiskiem,
- wielu młodych ludzi korzysta z mediów społecznościowych tuż przed snem lub w nocy.
Dane te pokazują, że niedobór snu nie jest incydentem, lecz powtarzalnym doświadczeniem w tej grupie wiekowej.
Konsekwencje dla dzieci
Zaburzenia snu wiążą się z:
- obniżoną koncentracją i pamięcią,
- gorszym funkcjonowaniem w szkole,
- rozdrażnieniem i wahaniami nastroju,
- obniżoną odpornością psychiczną,
- zwiększonym ryzykiem problemów emocjonalnych.
Przewlekły niedobór snu osłabia zdolność radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami i może potęgować inne trudności, m.in. problemy z koncentracją i regulacją emocji.
Dlaczego granica 15+ ma znaczenie ochronne
Podniesienie granicy wieku dostępu do mediów społecznościowych:
- ogranicza nocną aktywność online młodszych dzieci,
- zmniejsza presję bycia stale dostępnym,
- ułatwia wprowadzanie jasnych zasad dotyczących snu,
- daje więcej czasu na wykształcenie zdrowych rytuałów dobowych,
- wzmacnia normę, że sen jest priorytetem, a nie dodatkiem do aktywności online.
