Na czym polega zagrożenie
Media społecznościowe stały się jednym z głównych źródeł wzorców zachowań, aspiracji i stylu życia dzieci oraz młodszych nastolatków. To tam młodzi ludzie obserwują, jak „powinno się” wyglądać, zachowywać, odnosić sukcesy i funkcjonować w relacjach z innymi.
W odróżnieniu od tradycyjnych autorytetów wzorce obecne w mediach społecznościowych funkcjonują jako element codziennego strumienia komunikacji i rozrywki. Pojawiają się w tym samym środowisku, w którym toczą się kontakty rówieśnicze, zabawa i wymiana informacji.
Nie są incydentalne – towarzyszą codziennemu korzystaniu z platform. Szczególną rolę w kształtowaniu tych wzorców odgrywają influencerzy.
Rola influencerów – między treściami wartościowymi a szkodliwymi
Twórcy internetowi nie stanowią jednorodnej grupy. Obok treści:
- edukacyjnych,
- prospołecznych,
- rozwijających zainteresowania,
- pokazujących autentyczne doświadczenia,
funkcjonuje bardzo duża liczba przekazów utrwalających szkodliwe wzorce. Są to m.in.:
- oderwane od rzeczywistości obrazy życia, pozbawione codziennych trudności i konsekwencji,
- prezentowanie sukcesu głównie przez pryzmat pieniędzy, luksusu i zasięgów,
- promowanie konsumpcji jako podstawowego celu i sensu działania,,
- treści podporządkowane reklamom i współpracom komercyjnym,
- narracje, w których popularność i monetyzacja uwagi stają się wartością nadrzędną.
Dla dzieci i młodszych nastolatków granica między treścią autentyczną a reklamową jest często nieczytelna. Reklama bywa ukryta w codziennych relacjach, filmach i „zwykłym życiu” twórcy, co wzmacnia jej wiarygodność i wpływ.
Dlaczego treści szkodliwe są szczególnie widoczne
Algorytmy mediów społecznościowych nie promują treści najbardziej wartościowych, lecz te, które:
- przyciągają uwagę,
- wywołują silne emocje,
- generują reakcje i zaangażowanie.
W praktyce oznacza to, że:
- treści spektakularne, luksusowe i skrajne osiągają większe zasięgi,
- uproszczone przekazy o szybkim sukcesie są bardziej widoczne niż złożone narracje,
- wizerunki „idealnego życia” wypierają treści pokazujące codzienność, wysiłek i porażki.
W efekcie dzieci częściej stykają się z przekazami, w których:
- pieniądze i popularność są na pierwszym miejscu,
- sukces nie wiąże się z pracą ani konsekwencjami,
- wartość człowieka mierzona jest zasięgiem, wyglądem i reakcjami innych.
Dlaczego dzieci poniżej 15. roku życia są szczególnie narażone
Dzieci i młodsi nastolatkowie:
- intensywnie poszukują autorytetów i punktów odniesienia,
- silnie porównują się z innymi,
- są szczególnie wrażliwi na ocenę rówieśniczą,
- nie mają jeszcze ukształtowanych mechanizmów krytycznej analizy przekazów marketingowych.
W tym wieku influencerzy bywają postrzegani nie jako twórcy treści czy przedsiębiorcy, lecz jako realne wzorce życia. Dziecko nie zawsze rozpoznaje, że prezentowany obraz jest selektywny, inscenizowany i podporządkowany celom
finansowym.
Konsekwencje dla dzieci
Kontakt ze szkodliwymi wzorcami promowanymi w mediach społecznościowych wiąże się z:
- obniżoną samooceną i poczuciem bycia „gorszym”,
- presją porównań i ciągłego oceniania siebie,
- przekonaniem, że wartość człowieka zależy od wyglądu, popularności i pieniędzy,
- frustracją i rozczarowaniem własnym życiem,
- spłyceniem rozumienia sukcesu, relacji i sensu działania.
U części dzieci prowadzi to do odsuwania się od realnych relacji i aktywności offline na rzecz budowania wizerunku i zdobywania aprobaty w sieci.
Dlaczego granica 15+ ma znaczenie ochronne
Podniesienie granicy wieku dostępu do mediów społecznościowych:
- ogranicza ekspozycję młodszych dzieci na intensywnie promowane,
komercyjne wzorce, - zmniejsza presję porównań w kluczowym okresie kształtowania tożsamości,
- daje więcej czasu na budowanie obrazu siebie poza logiką zasięgów i monetyzacji,
- wzmacnia normę, że media społecznościowe nie są neutralnym środowiskiem wychowawczym.
Granica 15+ nie eliminuje obecności influencerów, ale realnie zmniejsza wpływ przekazów, w których pieniądze i popularność stawiane są ponad dobrostan i rozwój dzieci.
